Tewerkstelling van personeel in België – deel 2: basisprincipes van het Belgisch arbeidsrecht

Marco Wirtz
Advocaat

Indien u van plan bent een werknemer aan te werven in België, zal u merken dat veel zaken in België anders geregeld zijn dan in Nederland. Om u op weg te helpen, hebben wij een overzicht opgesteld van de belangrijkste aspecten waarmee u rekening dient te houden wanneer u een werknemer in België tewerkstelt.

In het eerste deel van deze serie over het tewerkstellen van personeel in België hebben we de fiscale gevolgen en socialezekerheidsbepalingen bij het aanwerven van een werknemer in België onderzocht. In dit tweede deel worden enkele basisbeginselen van het Belgisch arbeidsrecht besproken. Vanzelfsprekend is dit overzicht niet volledig, maar het zou u wel een goed beeld moeten geven van de tewerkstelling van personeel in België. Indien u verdere vragen heeft over bepaalde kwesties, kan u uiteraard steeds contact met ons opnemen.

Arbeidsrecht in België

In principe kunnen de partijen vrij kiezen welk recht van toepassing is op hun arbeidsrelatie. Indien de werknemer echter gewoonlijk zijn arbeid verricht in België, zal de meerderheid van het Belgische arbeidsrecht van toepassing zijn, ongeacht het recht dat in de arbeidsovereenkomst werd gekozen. Om onduidelijkheid over het toepasselijk recht te voorkomen, is het raadzaam om in de arbeidsovereenkomst te kiezen voor het arbeidsrecht van het land waar de werknemer gewoonlijk werkt.

De belangrijkste aspecten van het Belgisch arbeidsrecht kunnen worden samengevat als volgt:

1. Collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO’s)

Naast de arbeidswetgeving zijn er voor elke werkgever verschillende collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) van toepassing, zowel op nationaal als op sectoraal niveau. De nationale cao’s zijn van toepassing op alle ondernemingen in de privésector.

Vanaf het moment dat uw onderneming een werknemer in dienst neemt in België, zal uw onderneming ook worden aangesloten bij een paritair comité. Het bevoegde paritair comité wordt bepaald op basis van de activiteiten van uw onderneming in België. Elke sector beschikt over een paritair comité, dat bestaat uit werknemers- en werkgeversvertegenwoordigers en dat cao’s afsluit die van toepassing zijn op ondernemingen die vallen onder de bevoegdheid van deze sector. De sectorale cao’s regelen een heel aantal arbeidsvoorwaarden (eindejaarspremie, arbeidsduur, enz.).

2. Arbeidsduur

In beginsel bedraagt de maximale arbeidsduur 38 uren per week, maar op niveau van het paritair comité kunnen andere arbeidsduurgrenzen worden bepaald.

Als de werknemer deeltijds werkt, moet u bijkomende verplichtingen voor deeltijdse werknemers naleven en uw arbeidsreglement hierop aanpassen.

Zondag- en nachtarbeid zijn principieel verboden, maar er zijn uitzonderingen voor sectoren waarin zondag- of nachtarbeid vereist is. Als er geen uitzondering is voor uw sector, kan u toestemming vragen aan de bevoegde autoriteiten.

Er gelden uitzonderingen voor handelsvertegenwoordigers en leidinggevend personeel.

3. Taalgebruik

Alle sociale documenten m.b.t. werknemers moeten in de correcte taal worden opgesteld, namelijk Nederlands, Frans of Duits, afhankelijk van het taalgebied waarin de exploitatiezetel van de werkgever is gevestigd.

Indien uw onderneming geen exploitatiezetel heeft in België, kan u zelf de taal kiezen, voor zover de werknemer deze taal ook begrijpt. Houd er wel rekening mee dat Belgische overheidsinstanties – bv. in het kader van een sociale inspectie of bij het indienen van een arbeidsreglement – doorgaans eisen dat alle documenten i.v.m. een arbeidsrelatie in een van de landstalen worden opgesteld.

4. Types werknemers

Er zijn diverse categorieën werknemers, afhankelijk van hun statuut en specifiek takenpakket. De meest relevante categorieën voor uw onderneming zijn de volgende:

Arbeiders

Een werknemer die voornamelijk handenarbeid verricht. Het loon voor arbeiders wordt bepaald per uur.

Bedienden

Een werknemer die voornamelijk hoofdarbeid of intellectuele arbeid verricht. Voor bedienden dient er een maandloon te worden bepaald.

Handelsvertegenwoordigers

Een bijzondere categorie van bediende, die zich verbindt tegen loon cliënteel op te sporen en te bezoeken met het oog op het onderhandelen over en/of het sluiten van zaken onder het gezag, voor rekening en in naam van de werkgever. Er zijn bepaalde bijzondere regels van toepassing op handelsvertegenwoordigers, zoals een eventuele uitwinningsvergoeding.

Let op: Alleen de activiteit van de werknemer is relevant voor de kwalificatie als handelsvertegenwoordiger, niet de functietitel in de arbeidsovereenkomst. Werkgevers proberen soms het statuut van handelsvertegenwoordiger te omzeilen met een andere functietitel (bv. accountmanager). De feitelijke situatie is echter doorslaggevend.

5. Arbeidsongeschiktheid

In geval van arbeidsongeschiktheid van de werknemer moet de werkgever in beginsel gedurende één maand het normale loon doorbetalen. Dit is het zgn. gewaarborgd loon. Na deze maand valt het loon onder de dekking van de ziektekostenverzekering.

De werknemer geniet geen ontslagbescherming tijdens de periode van arbeidsongeschiktheid, maar mag niet ontslagen worden wegens de arbeidsongeschiktheid.

6. Vakantie & feestdagen

Een voltijdse werknemer heeft recht op een jaarlijkse vakantie van minstens 20 werkdagen, plus de volgende 10 wettelijke feestdagen:

  • Nieuwjaarsdag (1 januari)
  • Paasmaandag
  • Dag van de Arbeid (1 mei)
  • Hemelvaart
  • Pinkstermaandag
  • Nationale feestdag (21 juli)
  • Maria-Hemelvaart (15 augustus)
  • Allerheiligen (1 november)
  • Wapenstilstand (11 november)
  • Kerstdag (25 december)


De wettelijke vakantie moet in het kalenderjaar worden opgenomen en kan in principe niet naar het volgende jaar worden overgedragen.

Tijdens de vakanties en de feestdagen wordt het normale maandloon gewoon doorbetaald (het zgn. enkel vakantiegeld). Daarbovenop ontvangt de bediende in mei of juni nog eens 92% van zijn maandloon als aanvullend vakantiegeld (het zgn. dubbel vakantiegeld). Arbeiders ontvangen daarentegen geen vakantiegeld wanneer ze hun vakantiedagen opnemen. Zij ontvangen het enkel en dubbel vakantiegeld in één keer van de Rijksdienst Jaarlijkse Vakantie.

Contact

Heeft u vragen?

Heeft u vragen over de tewerkstelling van personeel in België? Neem gerust contact op met Marco Wirtz. Per e-mail naar m.wirtz@euregio.law of telefonisch op +32 11 29 47 00.